Hướng Dẫn Tính Thuế Thu Nhập Cá Nhân (TNCN) 2026
1. Công thức tính thuế TNCN từ tiền lương
Thuế TNCN = Thu nhập tính thuế × Thuế suất
Trong đó: Thu nhập tính thuế = Tổng thu nhập chịu thuế - Các khoản giảm trừ
Các khoản giảm trừ bao gồm: giảm trừ gia cảnh (bản thân + người phụ thuộc), bảo hiểm bắt buộc (BHXH, BHYT, BHTN), và các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo (nếu có).
2. Những thay đổi quan trọng năm 2026
- Giảm trừ gia cảnh tăng theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15: bản thân từ 11 triệu lên 15,5 triệu/tháng, người phụ thuộc từ 4,4 triệu lên 6,2 triệu/tháng.
- Lương tối thiểu vùng tăng theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP: Vùng I 5.310.000đ, Vùng II 4.730.000đ, Vùng III 4.140.000đ, Vùng IV 3.700.000đ.
- Biểu thuế 5 bậc mới (từ 01/7/2026): thu gọn từ 7 bậc, nới rộng khoảng cách các bậc, giảm thuế cho người có thu nhập trung bình.
- Trần đóng BHXH: 46.800.000đ/tháng (20 × mức tham chiếu 2.340.000đ).
3. Mức lương không phải nộp thuế TNCN 2026
Với mức giảm trừ mới, người lao động không phải nộp thuế TNCN khi thu nhập sau bảo hiểm thấp hơn mức giảm trừ:
- Không có người phụ thuộc: thu nhập đến khoảng 17 triệu đồng/tháng
- Có 1 người phụ thuộc: thu nhập đến khoảng 24 triệu đồng/tháng
- Có 2 người phụ thuộc: thu nhập đến khoảng 31 triệu đồng/tháng
4. Lương Gross và lương Net là gì?
Lương Gross là tổng lương trước khi trừ các khoản bảo hiểm và thuế TNCN. Lương Net (hay lương thực nhận) là số tiền bạn nhận về tài khoản sau khi đã trừ tất cả các khoản bắt buộc.
Lương Net = Lương Gross - BHXH (8%) - BHYT (1,5%) - BHTN (1%) - Thuế TNCN
Ví dụ: Lương Gross 20.000.000đ/tháng, không có người phụ thuộc, Vùng I:
- BHXH = 20.000.000 × 8% = 1.600.000đ
- BHYT = 20.000.000 × 1,5% = 300.000đ
- BHTN = 20.000.000 × 1% = 200.000đ
- Thu nhập tính thuế = 20.000.000 - 2.100.000 - 15.500.000 = 2.400.000đ
- Thuế TNCN = 2.400.000 × 5% = 120.000đ
- Lương Net = 20.000.000 - 2.100.000 - 120.000 = 17.780.000đ
5. Biểu thuế TNCN chi tiết
| Bậc | Thu nhập tính thuế/tháng | Thuế suất | Thuế phải nộp tối đa bậc |
|---|---|---|---|
| 1 | Đến 5 triệu | 5% | 250.000đ |
| 2 | 5 - 10 triệu | 10% | 500.000đ |
| 3 | 10 - 18 triệu | 15% | 1.200.000đ |
| 4 | 18 - 32 triệu | 20% | 2.800.000đ |
| 5 | 32 - 52 triệu | 25% | 5.000.000đ |
| 6 | 52 - 80 triệu | 30% | 8.400.000đ |
| 7 | Trên 80 triệu | 35% | Không giới hạn |
Biểu thuế 7 bậc áp dụng T1-T6/2026. Từ 01/7/2026 áp dụng biểu thuế 5 bậc mới, nới rộng khoảng cách, giảm thuế cho thu nhập trung bình.
6. Tỷ lệ đóng bảo hiểm bắt buộc 2026
| Loại bảo hiểm | Người lao động | Doanh nghiệp | Tổng |
|---|---|---|---|
| BHXH | 8% | 17,5% | 25,5% |
| BHYT | 1,5% | 3% | 4,5% |
| BHTN | 1% | 1% | 2% |
| Tổng cộng | 10,5% | 21,5% | 32% |
Trần đóng BHXH: 20 × mức tham chiếu 2.340.000đ = 46.800.000đ/tháng. Lương trên mức trần chỉ đóng BHXH trên 46,8 triệu.
7. Mẹo giảm thuế TNCN hợp pháp
- Đăng ký người phụ thuộc đầy đủ: Mỗi người phụ thuộc giúp giảm trừ 6,2 triệu/tháng. Cha mẹ, con cái, vợ/chồng không thu nhập đều có thể đăng ký.
- Đóng góp từ thiện, nhân đạo: Các khoản đóng góp qua tổ chức được công nhận được khấu trừ trước thuế.
- Mua bảo hiểm nhân thọ: Phí bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm không bắt buộc được giảm trừ (có giới hạn).
- Đóng vào quỹ hưu trí tự nguyện: Mức tối đa 1 triệu/tháng được giảm trừ trước thuế.
- Thỏa thuận lương Net: Khi đàm phán lương, hiểu rõ lương Gross vs Net giúp bạn đánh giá chính xác giá trị thực của offer.
Câu Hỏi Thường Gặp
Lương bao nhiêu thì phải đóng thuế TNCN 2026?
Với mức giảm trừ mới (15,5 triệu bản thân), nếu không có người phụ thuộc, lương Gross trên khoảng 17 triệu/tháng mới phải đóng thuế. Có 1 NPT → ~24 triệu, có 2 NPT → ~31 triệu.
Biểu thuế 5 bậc mới khác gì biểu thuế 7 bậc?
Biểu thuế 5 bậc (áp dụng từ 01/7/2026) gộp các bậc nhỏ, nới rộng khoảng cách. Bậc 1 từ 0-10 triệu (5%), bậc 2 từ 10-30 triệu (10%)... Hầu hết người có thu nhập trung bình sẽ đóng thuế ít hơn so với biểu thuế 7 bậc cũ.
Có thu nhập từ nhiều nguồn, tính thuế thế nào?
Nếu có từ 2 nguồn thu nhập trở lên, công ty trả lương chính khấu trừ theo biểu lũy tiến. Các nguồn khác khấu trừ tạm 10% (nếu từ 2 triệu/lần trở lên). Cuối năm cần quyết toán thuế để tính lại chính xác và hoàn thuế nếu nộp thừa.
Freelancer, làm tự do có phải đóng thuế TNCN không?
Có. Thu nhập từ hợp đồng dịch vụ, tự do (không có HĐLĐ) chịu thuế TNCN. Nếu thu nhập từ 2 triệu/lần trở lên, đơn vị chi trả khấu trừ 10% tại nguồn. Nếu tổng thu nhập năm trên 132 triệu (12 × 11 triệu giảm trừ cũ), bạn phải quyết toán thuế.
